Ekipman Muayene
Ekipman Muayene
Hava Tankı Periyodik Muayenesi
Basınçlı Hava üretimimizdeki yeri yadsınamaz seviyededir. Basınçlı hava üretimi pistonlu, vidalı ya da turbo kompresörler ve bunlara bağlı hava tankları ve basınçlı kaplar aracılığı üretilmektedir. Üretilen hava üretim sisteminde farklı amaçlarla kullanılarak üretimi desteklemektedir. İşletmeniz için kritik olan kompresör ve hava tanklarının periyodik kontrolü yasal bir zorunluluktur; düzenli bakımla birlikte basınçlı hava tesisatının verimli ve sorunsuz çalışmasına da katkı sağlar. Bakımı ve periyodik kontrolü yapılan kompresör ve hava tankları daha az arıza verir ve böylelikle üretimimizde oluşabilecek kesintiler minimuma indirilmiş olur.
İş Ekipmanları Yönetmeliğinde Kompresör ve Hava Tankı Kontrolü
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’nin EK-III tablosunda kompresör hava tankları “basınçlı hava ve gaz tankları” satırında yer alır. Hava tankı ve kompresörlerin periyodik kontrolü, basınçlı ekipmanlara ilişkin ürün mevzuatının bu yönetmeliğe aykırı olmayan hükümleri saklı kalmak kaydıyla, ilgili standartlarda belirtilen kriterlere göre yapılır. Hidrostatik testin basıncı ve sıklığı, yönetmeliğin EK-III hükümleri ve tankın imalat standardına göre belirlenir; uygulanan test raporda gösterilir.
Basınçlı Kaplarda Tahribatsız Muayene
İş ekipmanının özelliği ve işletmeden kaynaklanan zorunlu şartlar gereğince hidrostatik test yapma imkânı olmayan basınçlı kaplarda hidrostatik test yerine standartlarda belirtilen tahribatsız muayene yöntemleri de uygulanabilir. Bu durumda, düzenlenecek periyodik kontrol raporlarında bu husus gerekçesi ile birlikte belirtilir. Söz konusu periyodik kontrollerin tahribatsız muayene yöntemleri ile yapılması durumunda, bu kontroller TS EN ISO 9712 standardına göre yeterliliği bulunan personel tarafından yapılır.
Hava tankı ve kompresör periyodik kontrolü nedir?
Hava tankı periyodik kontrolü, kompresöre bağlı basınçlı hava tankının ve üzerindeki sabit donanımın (emniyet valfi, manometre, basınç şalteri, boşaltma vanası) muayene ve testlerle güvenle kullanılabilir olduğunun yetkili kişilerce raporlanmasıdır. Uygulamada “kompresör periyodik kontrolü” denilen iş de budur: kontrolün konusu kompresörün hava tankı ve basınç altındaki donanımıdır, kompresör ünitesinin servis bakımı ayrı bir iştir.
Basınçlı hava kullanan hemen her işletme kapsamdadır: imalat fabrikaları, otomotiv servisleri ve boya atölyeleri, tekstil, gıda ve ambalaj tesisleri, PET şişirme hatları, hastane ve laboratuvarlar, seyyar kompresör çalıştıran şantiyeler. Basınçlı ekipman periyodik kontrollerinde TS EN ISO/IEC 17020 akreditasyonlu çözüm ortaklarımızla destek oluyoruz.
Yasal dayanak ve periyot: EK-III basınçlı ekipman satırları
Hava tankları, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği EK-III’ün basınçlı ekipmanlar tablosunda yer alır. Tablo 23.12.2025 tarihli ve 33116 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle yenilendi. Basınçlı hava ve gaz tesisatlarında sık karşılaşılan satırlar şöyledir:
| Ekipman | Periyodik kontrol dönemi | Kontrol kriteri |
|---|---|---|
| Basınçlı hava ve gaz tankları | Standartlarda süre belirtilmemişse 1 yıl | TS 1203 EN 286-1, TS EN 13445-5, TS EN 764-7 |
| Kapalı genleşme tankları | Standartlarda süre belirtilmemişse 1 yıl | TS 10576, TS 1911, TS 11490, TS EN 13831, TS EN 764-7 |
| Kriyojenik tanklar | TS EN ISO 21009-2 ve TS EN 14197-3 standartlarında belirtilen sürelerde | TS EN ISO 21009-2, TS EN 14197-3 |
Tablonun dipnotu “basınçlı hava ve gaz tankları” satırının kapsamını şöyle tanımlar: “Seyyar veya sabit kompresör hava tankları ile basınçlı hava ihtiva eden her türlü kap ve bunların sabit donanımı.” Bu nedenle tankın büyüklüğü veya kompresörün seyyar olması kontrol yükümlülüğünü kaldırmaz.
EK-III, basınçlı ekipmanın kontrolünde hidrostatik teste ve hidrostatik testin yapılamadığı durumlarda tahribatsız muayene yöntemlerine ilişkin hükümler içerir. Test basıncı ve sıklığı yönetmeliğin güncel metni ve tankın imalat standardına göre belirlenir; uygulanan yöntem ve basınç raporda gösterilir. Tahribatsız muayene, TS EN ISO 9712 standardına göre yeterliliği bulunan personelce uygulanır.
Hizmet kapsamımız: hava tankında neye bakıyoruz?
- Etiket ve belgeler: imalatçı plakası, azami çalışma basıncı, hacim, imal yılı, uygunluk işareti ve kullanım kılavuzu,
- Dış muayene: gövde ve bombelerde korozyon, ezik, çatlak, kaynak dikişleri, ayaklar ve zemine bağlantı,
- İç muayene: muayene deliği olan tanklarda iç yüzeyde korozyon ve birikinti,
- Et kalınlığı: korozyon şüphesi olan bölgelerde ultrasonik kalınlık ölçümü,
- Emniyet valfi: açma basıncının tankın azami çalışma basıncına uygunluğu, mühür ve fonksiyon kontrolü,
- Manometre ve basınç şalteri: göstergenin okunaklı ve ölçeğinin uygun olması, kompresörün ayarlı basınçta durması,
- Yoğuşma suyu tahliyesi: boşaltma vanası veya otomatik tahliyenin çalışması (iç korozyonun en yaygın nedeni biriken sudur),
- Basınç testi: hidrostatik test veya bunun yerine uygulanan tahribatsız muayene,
- Sabit donanım: tanka bağlı boru, vana ve rakorlarda kaçak ve hasar.
Çalışma sürecimiz
- Ön bilgi: Tank adedi, hacim, çalışma basıncı, imal yılı, plaka fotoğrafları ve varsa önceki raporlar alınır.
- Planlama ve sözleşme: Basınçlı hava kesintisi üretim planına göre belirlenir; kontrolden en az bir gün önce İSG-KATİP üzerinden sözleşme karşılıklı onaylanır.
- Hazırlık: Tank devreden ayrılır, basıncı alınır ve suyu boşaltılır; hidrostatik test yapılacaksa su ve bağlantı noktası hazırlanır.
- Muayene ve test: Tank yukarıdaki noktalara göre incelenir, emniyet donanımı ve basınç testi uygulanır.
- Raporlama: Her tank için ayrı periyodik kontrol raporu düzenlenir; kusurlar hafif veya ağır olarak bildirilir.
- Takip: Ağır kusurlu tank kusur giderilene kadar kullanılmaz; onarımdan sonra yeniden kontrol yapılır.
Teslim edilen dokümanlar
- Her tank için imalatçı plakası bilgileriyle eşleşen, imzalı periyodik kontrol raporu,
- Uygulanan test veya tahribatsız muayene yönteminin ve sonuçlarının kaydı,
- Emniyet valfi ve manometre kontrol sonuçları,
- Kusurların fotoğraflı listesi ve tesisteki tüm tanklar için bir sonraki kontrol tarihleri.
Sık sorulan sorular
Hava tankı periyodik muayenesi zorunlu mu?
Evet. Kompresör hava tankları EK-III’ün basınçlı hava ve gaz tankları satırında yer alır; dipnot seyyar ve sabit tankların tamamını ve basınçlı hava içeren her türlü kabı kapsar.
Kompresör periyodik kontrolü kaç yılda bir yapılır?
Standartta süre belirtilmemişse yılda bir yapılır. Tank üzerinde kaynaklı onarım gibi önemli bir onarım yapıldığında periyot dolmadan yeniden kontrol gerekir.
Hidrostatik test her kontrolde yapılır mı?
Testin hangi basınçta ve hangi sıklıkta yapılacağı yönetmeliğin EK-III hükümlerine ve tankın imalat standardına bağlıdır. Tank bilgilerinizi aldıktan sonra o yılki kontrolde hangi testin uygulanacağını teklifte belirtiyoruz.
Küçük seyyar kompresörler de kapsamda mı?
Evet. Dipnot “seyyar veya sabit” ayrımı yapmadan kompresör hava tanklarını sayar. Boya ve atölye kompresörleri de yıllık kontrol listesine alınmalıdır.
Plakası okunmayan eski bir tank kontrol edilebilir mi?
Plaka veya imalat belgesi yoksa tankın azami çalışma basıncı doğrulanamaz. Bu durum raporda belirtilir; tankın kullanımına devam edilip edilmeyeceği ayrıca mühendislik değerlendirmesi gerektirir.
Diğer basınçlı ekipmanlar için basınçlı kap periyodik kontrolü, hidrofor periyodik kontrolü ve sıvılaştırılmış gaz tankı periyodik muayenesi sayfalarımıza, satın alma tarafı için hava tankı kompresör muayenesinde satın alma tavsiyeleri yazımıza bakabilirsiniz. Tank listenizi ve plaka bilgilerini paylaşın, kontrol planını ve teklifimizi iletelim. Bize iletişim sayfamızdan ulaşabilirsiniz.
Teklif al
Periyodik kontrol, ölçüm, eğitim ve fiyat teklifi için bizimle iletişim kurabilirsiniz.