Ekipman Muayene
Ekipman Muayene
VOC Maruziyet Ölçümü
VOC (Uçucu Organik Bileşik) maruziyet ölçümü, çalışanların veya insanların bir ortamda uçucu organik bileşiklere maruz kalma düzeylerini değerlendirmek için kullanılan bir yöntemdir. Uçucu organik bileşikler, birçok endüstriyel faaliyet, kimyasal kullanımı, boya, yapıştırıcılar, temizlik ürünleri ve yanma süreçleri gibi çeşitli kaynaklardan kaynaklanır. Yüksek seviyelerde VOC maruziyeti, sağlık sorunlarına, solunum yolu rahatsızlıklarına, alerjik reaksiyonlara ve diğer ciddi etkilere neden olabilir. VOC maruziyet ölçümü, çalışma ortamlarında ve diğer yaşam alanlarında sağlık risklerini belirlemek ve önlemek için önemli bir araçtır.
VOC maruziyet ölçümleri, ulusal ve uluslararası standartlara uygun olarak gerçekleştirilmelidir. Örneğin TS ISO 16200-1, işyeri havasındaki uçucu organik bileşiklerin pompalı örnekleme, çözücü desorpsiyonu ve gaz kromatografisi ile tayinini tanımlayan bir ölçüm yöntemi standardıdır. Bakanlıkça yetki verilen metotlarla yapılan ölçümler, VOC maruziyet seviyelerinin doğru bir şekilde belirlenmesini ve değerlendirilmesini sağlar. Ölçüm sonuçları, Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik’teki mesleki maruziyet sınır değerleriyle karşılaştırılır; alınacak önlemler bu değerlendirmeye göre belirlenir.
Hangi metodun kullanılacağı ortamdaki bileşiklere ve laboratuvarın yetki kapsamına göre seçilir; TS ISO 16200-2 (pasif örnekleme) ve TS EN ISO 16017-1 (termal desorpsiyon) gibi standartlar da bu amaçla kullanılır. Bu sayede, VOC maruziyet ölçümü, sağlık risklerini belirlemek ve uygun önlemleri almak için önemli bir araç haline gelir.
VOC ölçümü nedir, hangi işyerlerinde gerekir?
VOC ölçümü, çalışma ortamı havasındaki uçucu organik bileşiklerin (toluen, ksilen, aseton, etil asetat, izopropil alkol gibi çözücülerin) miktarını belirleyen iş hijyeni ölçümüdür. Maruziyet ölçümünde örnek, çalışanın yakasına yerleştirilen örnekleyiciyle solunum bölgesinden alınır; sonuç çalışanın vardiya boyunca soluduğu ortalama konsantrasyonu verir ve yönetmelikteki mesleki maruziyet sınır değeriyle karşılaştırılır. Alan bazlı ölçüm için ortam VOC ölçümü sayfamıza bakabilirsiniz.
Çözücü içeren boya, tiner, vernik, yapıştırıcı, mürekkep veya temizlik kimyasalı kullanılan her işyeri kapsamdadır: boyahaneler ve otomotiv servisleri, matbaa ve ambalaj baskı tesisleri, mobilya üretimi, kimya ve ilaç üretimi, laboratuvarlar, plastik ve kauçuk işleme, kuru temizleme tesisleri. Ölçümlerde TS EN ISO/IEC 17025 akreditasyonlu ve Bakanlık yeterlik belgeli çözüm ortaklarımızla çalışıyoruz.
Yasal dayanak: VOC maruziyet ölçümünü hangi mevzuat ister?
İşverenin kimyasal maruziyeti ölçtürme yükümlülüğü iki yönetmelikten gelir. Aşağıdaki tablo ilgili hükümleri özetler.
| Mevzuat | İlgili hüküm |
|---|---|
| Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete 12.08.2013, sayı 28733; 20.10.2023 tarihli ve 32345 sayılı değişiklik) | Risk değerlendirmesinde maruziyetin türü, düzeyi ve süresi yetkilendirilmiş laboratuvar tespitine dayanır. İşveren, sağlık riski oluşturabilecek kimyasalların düzenli ölçüm ve analizini sağlar, maruziyeti etkileyen koşullar değişince ölçümü tekrarlatır ve sonuçları Ek-1’deki mesleki maruziyet sınır değerleriyle değerlendirir. |
| İş Hijyeni Ölçüm, Test ve Analizleri Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete 27.01.2023, sayı 32086) | Ölçümler Bakanlıktan yeterlik veya ön yeterlik belgesi almış laboratuvarlara yaptırılır; belgesiz laboratuvar sonuçları geçersizdir. Laboratuvar, ölçtüğü parametrenin metodunda TS EN ISO/IEC 17025 kapsamında TÜRKAK akreditasyonuna sahip olmalıdır. |
Yönetmeliklerde VOC ölçümü için sabit bir periyot yoktur. Ölçüm; kontrol önlemlerinin etkinliğini değerlendirmek gerektiğinde, çalışma koşulları veya bir çalışanın maruziyeti değiştiğinde, iş müfettişi istediğinde ya da işyeri hekimi veya iş güvenliği uzmanı gerekli gördüğünde tekrarlanır. Sınır değer aşılırsa işveren durumu en kısa sürede giderecek önlemleri almakla yükümlüdür.
VOC maruziyet ölçümü hizmet kapsamımız
- Kullanılan ürünlerin Türkçe Güvenlik Bilgi Formlarından ölçülecek bileşenlerin belirlenmesi,
- Aynı işi aynı koşullarda yapan çalışanların benzer maruziyet gruplarına ayrılması ve örneklenecek kişilerin seçilmesi,
- Vardiya boyu kişisel örnekleme; gerekli bileşenlerde kısa süreli maruziyet için ek örnekleme,
- Bakanlıkça yetki verilen metotlarla örnekleme ve analiz: pompalı veya difüzif örnekleme ile çözücü desorpsiyonu (TS ISO 16200-1, TS ISO 16200-2), termal desorpsiyon (TS EN ISO 16017-1) ve madde grubuna özgü NIOSH veya OSHA metotları,
- Örnekleme sırasında proses, havalandırma ve lokal emiş durumunun kayıt altına alınması,
- Sonuçların Ek-1 sınır değerleriyle, sınır değeri bulunmayan maddelerde ulusal veya uluslararası kuruluşların değerleriyle karşılaştırılması.
Çalışma sürecimiz
- Ön bilgi: Kimyasal listesi, Güvenlik Bilgi Formları, çalışan sayısı ve vardiya düzeni alınır.
- Örnekleme planı: Ölçülecek bileşenler, maruziyet grupları, örnek sayısı ve metotlar belirlenir; ölçüm günü üretimin olağan sürdüğü bir gün olarak seçilir.
- Saha örneklemesi: Örnekleyiciler çalışanlara takılır, pompa debileri ölçüm öncesi ve sonrası doğrulanır, iş akışı kayıt altına alınır.
- Laboratuvar analizi: Örnekler numune kabul kayıtlarıyla akredite laboratuvara iletilir ve gaz kromatografisiyle analiz edilir.
- Raporlama ve değerlendirme: Sonuçlar sınır değerlerle karşılaştırılır; aşım veya sınıra yakın sonuçlar için önlem önerileri yazılır.
Teslim edilen dokümanlar
- Laboratuvarın yeterlik ve akreditasyon bilgilerini, metodu, örneklenen kişileri ve süreleri, sonuçları ve sınır değer karşılaştırmasını içeren ölçüm raporu,
- Saha örnekleme kayıtları (görev, süre, proses ve havalandırma notları),
- Risk değerlendirmesine aktarılmak üzere değerlendirme ve öneri notu.
Sık sorulan sorular
VOC maruziyet ölçümü ile ortam VOC ölçümü arasındaki fark nedir?
Maruziyet ölçümü çalışanın solunum bölgesinden alınan örnekle kişinin aldığı dozu gösterir ve sınır değerle karşılaştırma için esas alınır. Ortam ölçümü ise sabit noktalardan alınan örnekle alanın genel durumunu gösterir; kaynak tespiti ve havalandırmanın değerlendirilmesinde kullanılır.
VOC ölçümü kaç yılda bir yapılmalı?
Mevzuatta sabit bir süre yoktur. Ölçüm, risk değerlendirmesinde kimyasal maruziyet riski belirlendiğinde yapılır; proses, ürün, havalandırma veya çalışma süresi değiştiğinde, alınan önlemlerin etkisini görmek gerektiğinde ve işyeri hekimi ya da iş güvenliği uzmanı istediğinde tekrarlanır.
El tipi VOC dedektörüyle yapılan ölçüm yeterli mi?
Fotoiyonizasyon dedektörleri anlık toplam VOC değeri verir ve kaynak taramasında işe yarar. Ancak bileşenleri ayırmadığı için sonuç madde bazındaki sınır değerlerle karşılaştırılamaz. Yasal değerlendirme için yetki verilen metotla örnekleme ve yeterlik belgeli laboratuvarda analiz gerekir.
Ölçümde sınır değer aşılırsa ne yapılır?
Önce kaynağa yönelik önlemler değerlendirilir: daha az zararlı ürünle ikame, kapalı sistem, lokal emiş ve genel havalandırmanın iyileştirilmesi. Kişisel koruyucu donanım bu önlemlerin yerine geçmez. Önlemlerden sonra ölçüm tekrarlanarak etkinlik doğrulanır.
Ölçüm günü üretim normal şekilde sürmeli mi?
Evet. Sonucun gerçek maruziyeti temsil etmesi için ölçüm, olağan üretim yükünün ve olağan iş yönteminin sürdüğü bir günde yapılır. Bakım, duruş veya düşük kapasiteli günlerde alınan örnek maruziyeti olduğundan düşük gösterir.
Diğer kimyasal ölçümler için kimyasal maruziyet ölçümleri ve tüm iş hijyeni hizmetleri için İSG ölçümleri sayfalarımıza bakabilirsiniz. Kullandığınız kimyasalların listesini ve çalışan sayısını paylaşın, örnekleme planını ve teklifimizi hazırlayalım. Bize iletişim sayfamızdan ulaşabilirsiniz.
Teklif al
Periyodik kontrol, ölçüm, eğitim ve fiyat teklifi için bizimle iletişim kurabilirsiniz.