Topraklama Tesisatı Ölçümü ve Periyodik Bakımı

Topraklama ölçümü ve periyodik kontrolü neleri kapsar?

Topraklama periyodik kontrolü, tesisteki topraklayıcıların, koruma iletkenlerinin ve eşpotansiyel bağlantıların bir arıza anında akımı güvenle iletip iletmediğinin ölçüm ve gözle muayene ile doğrulanmasıdır. Sonuç tek bir direnç değerine indirgenmez: topraklama direnci, hata döngüsü empedansı ve koruma iletkeni sürekliliği birlikte değerlendirilir ve tesisin besleme sistemine göre hesaplanan sınırla karşılaştırılır.

Kontrol; fabrikalar, depo ve lojistik merkezleri, alışveriş merkezleri, hastaneler, okullar, oteller, ofis binaları, akaryakıt istasyonları, kendi trafosu bulunan tesisler ve şantiyeler gibi çalışanı olan her işyeri için gereklidir. Periyodik kontrollerde TS EN ISO/IEC 17020 akreditasyonlu çözüm ortaklarımızla destek oluyoruz. Tesisatın tamamını (pano, kablolama, koruma elemanları) kapsayan kontrol için elektrik iç tesisat uygunluk kontrolü sayfamıza bakabilirsiniz.

Yasal dayanak ve kontrol periyodu

İş yerlerinde periyot, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği EK-III’ten gelir. EK-III, 23.12.2025 tarihli ve 33116 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle yenilenmiştir; ilgili satırlar aşağıdadır.

Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği ayrıca her topraklama tesisinin işletmeye alınmadan önce gözle muayene ve deneyden geçirilmesini, sonrasında yönetmeliğin ekinde verilen aralıklarla kontrol edilmesini ister. Topraklama kurallarını etkileyen önemli bir değişiklikten (yeni bina bölümü, trafo veya pano yenileme gibi) sonra ölçüm periyot beklenmeden tekrarlanmalıdır. Periyodik kontrol raporu, İSG-KATİP üzerinden yapılmış bir sözleşme olmadan düzenlenemez.

Topraklama direnci kaç ohm olmalı?

Yönetmelikte bütün tesisler için geçerli tek bir ohm değeri yoktur; kabul sınırı besleme sistemine ve koruma elemanına göre hesaplanır. TT sistemde topraklama direnci ile kaçak akım koruma cihazının anma açma akımının çarpımı 50 V’u aşmamalıdır. TN sistemde ise hata döngüsü empedansı, koruma elemanını öngörülen sürede açtıracak kadar düşük olmalıdır (Z_s × I_a ≤ U₀). Bu nedenle raporda her ölçüm noktası için ölçülen değer ile hesaplanan sınır değer yan yana yazılır; yalnızca “1,8 Ω, uygun” diyen bir satır, priz ve makine gövdelerinin korunup korunmadığını göstermez.

Hizmet kapsamımız

• Topraklama (yayılma) direnci ölçümü: üç kazık (gerilim düşümü) yöntemi, çok noktadan topraklanmış sistemlerde pens yöntemi.
• Hata döngüsü empedansı ölçümü: TN sistemlerde son devrelerde, özellikle panoya en uzak prizlerde.
• Koruma iletkeni ve eşpotansiyel bağlantı sürekliliği: pano PE barası, makine gövdeleri, kablo tavaları, metal boru ve konstrüksiyonlar.
• Kaçak akım koruma cihazlarının açma akımı ve açma süresi testi.
• Topraklama barası, topraklama iletkenleri ve bağlantı noktalarında korozyon, gevşeklik ve kesit uygunluğunun gözle kontrolü.
• Trafo, jeneratör ve yıldırımdan korunma topraklamalarının birleşim noktalarının belirlenmesi ve kayda geçirilmesi.
• Gerektiğinde toprak özdirenci ölçümü (yetersiz sonuç alınan veya yeni topraklayıcı planlanan tesislerde).

Çalışma sürecimiz

1. Ön bilgi: Tesisin besleme şekli, tek hat şeması, pano listesi ve önceki raporlar istenir; ölçüm noktası sayısı buna göre belirlenir.
2. Planlama ve sözleşme: Kontrol tarihi, enerji kesintisi gerektiren bölümler ve iş izni koşulları netleştirilir; sözleşme İSG-KATİP üzerinden yapılır.
3. Saha ölçümü: Kalibrasyonu geçerli cihazlarla direnç, döngü empedansı, süreklilik ve kaçak akım testleri yapılır; bağlantı noktaları gözle kontrol edilir.
4. Değerlendirme: Her sonuç, sistem tipine göre hesaplanan sınırla karşılaştırılır; kusurlar ayrı ayrı yazılır ve önceliklendirilir.
5. Raporlama: Periyodik kontrol raporu düzenlenir; kusur varsa giderildikten sonra ilgili noktalar yeniden ölçülür.

Teslim edilen dokümanlar

• Topraklama tesisatı periyodik kontrol raporu (ölçüm noktası, ölçülen değer, sınır değer ve sonuç tablosuyla).
• Kullanılan ölçüm cihazlarının marka, model, seri numarası ve kalibrasyon bilgileri.
• Tespit edilen kusurların listesi ve düzeltme önerileri.
• Kontrolü yapan yetkili kişinin bilgileri ve imzası.
• Talep halinde kusur giderildikten sonra yapılan tekrar ölçümün raporu.

Sık sorulan sorular

Topraklama ölçümü kaç yılda bir yapılır?

İş yerlerinde EK-III’e göre, standartlarda daha kısa süre belirtilmemişse yılda birdir. Tadilat, pano veya trafo değişikliği ya da yıldırım düşmesi gibi durumlarda periyot beklenmez.

Topraklama ölçümünü kim yapabilir?

Ölçüm ve kontrol, elektrik tesisatı kontrolü için yönetmelikte tanımlanan meslek grubundan, İSG-KATİP’te kayıtlı periyodik kontrol yetkilisi tarafından yapılır. Rapor bu kişinin bilgilerini ve imzasını taşır.

Topraklama ölçümü ile iç tesisat kontrolü aynı şey mi?

Hayır. Topraklama ölçümü, koruma düzeninin bir parçasını inceler. İç tesisat kontrolü ise panoları, kablolamayı, koruma elemanlarını ve yalıtım direncini de kapsar. EK-III’te ikisi aynı satırdadır ve aynı ziyarette birlikte yapılabilir.

Paratoner topraklaması bu kontrole dahil mi?

Yıldırımdan korunma tesisatı EK-III’te ayrı bir satırdır ve TS EN 62305 serisine göre kontrol edilir. Ayrıntılar için yıldırımdan korunma tesisatı periyodik kontrolü sayfamıza bakabilirsiniz.

Ölçüm sonucu uygun çıkmazsa ne olur?

Raporda kusur ve nedeni belirtilir. Tipik düzeltmeler kopuk PE bağlantısının yenilenmesi, korozyonlu bağlantıların temizlenmesi, kaçak akım koruma cihazı eklenmesi veya topraklayıcının iyileştirilmesidir. Topraklayıcı tasarımındaki temel noktalar için yapılarda güvenli topraklama tesisatı yazımızı okuyabilirsiniz; pano tarafındaki kontroller için elektrik panosu periyodik muayenesi sayfamız da yol gösterir.

Tesisinizin topraklama ölçümü ve periyodik kontrolü için pano sayısını ve besleme şeklini paylaşmanız yeterli; iletişim sayfamızdan teklif isteyebilirsiniz.