23.12.2025 tarihli ve 33116 sayılı Resmî Gazete ile yenilenen EK-III’e göre yer altı ve yer üstü LPG tankları, işverenin hazırladığı yazılı planda verilen sürede muayene edilir ve 10 yılın sonunda yeniden değerlendirilir. Yazılı plan, işverenin periyodik kontroller için ilgili standartlara göre hazırladığı dokümandır; kriterler TS EN 13445-5, TS 1446, TS EN 12817 ve TS EN 12819’dur. Emniyet valfleri ise tank muayenesinden bağımsız olarak, standartlarda belirtilen azami süreler içinde teste tabi tutulur.

Teknik kontrol: Emrah Yıldız, Metalurji ve Malzeme Mühendisi

2025 değişikliğiyle LPG tanklarında ne değişti?

Yenilenen tabloda LPG tankları, basınçlı ekipmanlar içinde “standartlarda süre belirtilmemişse 1 yıl” kuralının dışında kalan birkaç satırdan biridir. Değişikliğin özü, periyodun tablodan işverenin yazılı planına taşınmasıdır:

Konu Yenilenen EK-III’teki düzenleme
Kapsam Sıvılaştırılmış gaz tankları (LPG ve benzeri), yer altı ve yer üstü
Periyot Yazılı planda verilen sürede (yalnızca muayene)
Uzun dönem 10 yılın sonunda yeniden değerlendirme
Emniyet valfleri Standartlarda belirtilen azami süreler içinde test
Kriterler TS EN 13445-5, TS 1446, TS EN 12817, TS EN 12819
Yazılı plan İşveren tarafından periyodik kontrollere yönelik ilgili standartlara göre hazırlanan doküman

TS EN 12817 13 m³’e kadar, TS EN 12819 ise 13 m³’ün üzerindeki LPG tanklarının muayene ve yeniden nitelendirmesini kapsar. Dolayısıyla planın dayanacağı standart, önce tank hacmine göre seçilir. LPG tankları ve tesisatı, Yönetmelik gereği periyodik kontrolü ekipman muayene kuruluşlarınca yapılması gereken ekipmanlar arasındadır; Bakanlık yeni bir düzenleme yapana kadar bu kuruluşlar TS EN ISO/IEC 17020’ye göre akredite muayene kuruluşlarıdır.

Yazılı plan nedir, neleri içermelidir?

Yazılı plan, “LPG tankını şu tarihte kontrol ettireceğiz” diyen bir takvim değildir. Tankın durumuna ve çevresine göre hangi muayenenin, hangi aralıkla ve hangi standarda göre yapılacağını gerekçeleriyle tanımlayan bir mühendislik dokümanıdır. Planda en az şu başlıklar bulunmalıdır:

  • Tank kimliği: İmalatçı, imal yılı, seri numarası, hacim, tasarım basıncı ve sıcaklığı, yer altı veya yer üstü kurulum, uygunluk belgeleri.
  • Geçmiş: Önceki muayene ve test raporları, onarımlar, yer değişiklikleri, bilinen hasarlar.
  • Risk unsurları: Dış korozyon, kaplama hasarı, araç çarpma riski, zemin oturması, yer altı tanklarda katodik koruma durumu, çevredeki yangın yükü.
  • Muayene türleri ve aralıkları: Dış gözle muayene, armatür ve bağlantıların kontrolü, kaplama ve katodik koruma ölçümleri, seviye ve basınç göstergelerinin kontrolü.
  • Emniyet valfleri: Her valfin set basıncı, son test tarihi ve standarda göre bir sonraki test tarihi.
  • Yeniden değerlendirme tarihi: 10 yılın dolacağı tarih ve uygulanacak yöntem.
  • Sorumluluk ve revizyon: Planı hazırlayan ve onaylayan kişiler, hangi durumlarda planın güncelleneceği.

Plan bir kez yazılıp dosyaya kaldırılmaz. Tankın yerinin değişmesi, bir darbe veya yangın olayı, katodik koruma ölçümlerinde bozulma ya da kullanım koşulunun değişmesi planın revizyonunu gerektirir.

“Yalnızca muayene” ile “yeniden değerlendirme” arasındaki fark

Tablodaki “yalnızca muayene” ifadesi, yazılı plandaki periyodik kontrollerin tankın ve donanımının durumunu tespit etmeye yönelik muayene olduğunu belirtir. Bu muayenede tank işletmeden alınmadan dış yüzey, bağlantılar, armatürler, göstergeler, kaplama ve koruma sistemleri incelenir.

Yeniden değerlendirme ise 10 yılın sonunda tankın bir sonraki dönem için kullanılmaya devam edip edemeyeceğine verilen karardır. İlgili standardın öngördüğü yöntemlerle, gerektiğinde basınç testi veya tahribatsız muayene yöntemleriyle yapılır ve sonucu yeni dönemin yazılı planına temel oluşturur. Yeniden değerlendirmeden geçmeyen bir tank, onarılıp yeniden değerlendirilene kadar kullanılmamalıdır. Bu kararda on yıl boyunca tutulan muayene kayıtları da belirleyicidir: düzenli tutulmuş kayıtlar, korozyonun veya kaplama hasarının ne hızla ilerlediğini gösterir ve yeniden değerlendirmede hangi bölgelere odaklanılacağını belirler. Kaydı olmayan bir tankta ise değerlendirme, geçmişi bilinmeyen bir ekipman gibi daha kapsamlı yapılmak zorunda kalır.

LPG tankı periyodik kontrolünde neler incelenir?

Bölüm Kontrol edilenler
Tank gövdesi Korozyon, ezik, çizik, kaynak bölgeleri, boya ve kaplama
Temel ve mesnetler Oturma, çatlak, mesnet ile gövde arasında korozyon
Yer altı tanklarda koruma Katodik koruma potansiyel ölçümleri, kaplama sürekliliği, muayene bacası
Emniyet valfleri Set basıncı, test tarihi, mühür, tahliye yönü, yağmur kapağı
Armatürler Dolum, sıvı ve gaz çıkış valfleri, aşırı akış valfleri, acil kapatma, sızdırmazlık
Göstergeler Seviye göstergesi, manometre, termometre
Topraklama Tank, boru hattı ve dolum noktası topraklaması, statik elektrik bağlantısı
Çevre Koruma çiti, uyarı levhaları, araç çarpmasına karşı bariyer, tutuşturucu kaynaklardan uzaklık, yangın söndürme donanımı

Yer altı tanklarda katodik koruma tesisatı EK-III’te ayrıca yıllık kontrole tabidir; ayrıntı için katodik koruma sayfamıza, topraklama ölçümlerinin değerlendirmesi için topraklama ölçümü nasıl yapılır yazımıza bakabilirsiniz.

Mevcut tanklar için ilk yazılı plan nasıl hazırlanır?

Değişiklikten önce yıllık kontrolle işletilen tanklar için ilk yazılı planı hazırlarken şu sırayı izlemek pratik olur:

  1. Tankın imalat belgelerini, uygunluk belgesini ve geçmiş muayene raporlarını toplayın; eksik belge varsa bunu planda açıkça belirtin.
  2. Tankın hacmine göre esas alınacak standardı (TS EN 12817 veya TS EN 12819) belirleyin.
  3. Mevcut durumu tespit eden kapsamlı bir muayene yaptırın; bu muayene planın başlangıç noktasıdır.
  4. Tespit edilen risk unsurlarına göre muayene türlerini ve aralıklarını yazın, emniyet valflerinin test tarihlerini ekleyin.
  5. İmal veya son yeniden nitelendirme tarihinden itibaren 10 yıllık yeniden değerlendirme tarihini hesaplayın.
  6. Planı onaylayın, revizyon koşullarını tanımlayın ve tankın bulunduğu sahada ulaşılabilir tutun.

Muayenenin sahadaki aşamalarını daha önce sıvılaştırılmış gaz tankları periyodik muayene aşamaları yazımızda anlatmıştık; yazılı plan bu aşamaların hangi aralıkla tekrarlanacağını belirleyen çerçevedir.

Sahada sık gördüğümüz hatalar

  • Yazılı planın hiç hazırlanmaması, eski alışkanlıkla “yıllık kontrol” yaptırılıp planın yerine bu raporun gösterilmesi.
  • Planın tank kimliği yerine yalnızca tarihlerden oluşması, risk unsurlarının ve gerekçelerin yazılmaması.
  • Emniyet valfi test tarihlerinin takip edilmemesi; valf üzerinde mühür ve etiket bulunmaması.
  • Yer altı tankların katodik koruma ölçümlerinin yapılmaması veya ölçüm sonuçlarının plana yansıtılmaması.
  • Tank sahasının depo alanı olarak kullanılması, çitin içine yanıcı malzeme konması.
  • Tankın dolum firmasına ait olmasının, işverenin kontrol yükümlülüğünü ortadan kaldırdığının düşünülmesi.

Sık sorulan sorular

LPG tankı periyodik kontrolü kaç yılda bir yapılır?

Yenilenen EK-III’te sabit bir yıl yoktur. Muayene, işverenin ilgili standartlara göre hazırladığı yazılı planda belirlenen sürede yapılır ve tank 10 yılın sonunda yeniden değerlendirilir.

Yazılı planı kim hazırlar?

Yönetmelik planı işverenin hazırlayacağı doküman olarak tanımlar. Uygulamada plan, tankın standardını ve geçmişini bilen yetkin bir mühendisin desteğiyle hazırlanmalı ve işveren tarafından onaylanmalıdır.

Tank gaz firmasına aitse kontrolü kim yaptırır?

Tank işyerinde kullanılıyorsa işverenin sorumluluğu devam eder. Mülkiyet ve bakım ilişkisi sözleşmede yazılı olarak düzenlenmeli, kontrolü kimin yaptıracağı açıkça belirlenmelidir.

Emniyet valfleri tankla birlikte mi test edilir?

Valfler, tank muayenesinden bağımsız olarak, ilgili standartlarda belirtilen azami süreler içinde teste tabi tutulur. Bu tarihler yazılı planda ayrıca izlenmelidir.

LPG tankınız için yazılı planın hazırlanması ve periyodik muayenesi için sıvılaştırılmış gaz tankı periyodik muayenesi sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. Muayenelerde TS EN ISO/IEC 17020 akreditasyonlu çözüm ortaklarımızla destek oluyoruz; diğer basınçlı kaplarınızı da basınçlı kap periyodik kontrolü kapsamında aynı programa ekleyebiliriz.